piątek, 5 czerwca 2020

Naszą rasą powinno być człowieczeństwo


Nikomu nie mogła umknąć informacja na temat niesprawiedliwej śmierci George’a Floyda w amerykańskim mieście Minneapolis, w stanie Minnesota. Dokonane przez białych policjantów morderstwo przelało szalę goryczy i doprowadziło do zamieszek i protestów na terenie całych Stanów Zjednoczonych. Temat rasizmu jest nieodłącznie związany z historią USA, a amerykańska kinematografia uwielbia się z nim zderzać.

Jednym z najgłośniejszych filmów dotykających problemów rasizmu i ksenofobii jest „Kamerdyner” (2013) w reżyserii Lee Danielsa. Dwugodzinna opowieść jest łatwo przyswajalną lekcją 70 lat historii, tym bardziej, że została oparta na faktach i na rzeczywiście istniejącej postaci, Eugene’ie Allenie (w filmie nosi imię Cecil Gaines). Głównym filarem tej opowieści jest kariera bohatera jako kamerdynera, którego ostatnim miejscem pracy był Biały Dom. Służył w nim przez 8 kadencji różnych prezydentów, aż do elekcji Baracka Obamy – ostatecznego i symbolicznego triumfu wartości, o które zacięcie walczyła czarnoskóra mniejszość. Film Danielsa wiernie podąża za zmieniającymi się nurtami amerykańskiej polityki i poglądów względem rasy: od zabójstw Johna F. Kennedy’ego i Martina Luthera Kinga, przez działalność ruchów Czarnych Panter i Jeźdźców Wolności, po wojnę w Wietnamie i aferę Watergate. Cecil doświadcza konsekwencji tych wydarzeń na własnej skórze, zarówno jako osoba pracująca w Białym Domu, jak i głowa rodziny i amerykański obywatel. Film pięknie pokazuje, jak poszczególne pokolenia odmiennie widzą tzw. American Dream.

Innym głośnym filmem poruszającym temat wykluczenia ze względu na kolor skóry jest zdobywca Oscara – „Green Book” (2018) w reżyserii Petera Farelly’ego. Akcja obrazu rozgrywa się w Stanach Zjednoczonych lat 60. – w czasach, gdy dyskryminacja i segregacja rasowa były na porządku dziennym. Jest to opowieść o wybitnym, czarnoskórym pianiście oraz nadekspresyjnym „amerykańskim Włochu”, który miał wozić i ochraniać muzyka podczas wielotygodniowego tournée po rasistowskim Południu USA. Na drogę otrzymują tytułową „zieloną książkę”, która jest po prostu spisem miejsc, gdzie Afroamerykanie mogą spać i się stołować. Podróż, jak w każdym filmie drogi, daje bohaterom szansę na lepsze poznanie i zmianę własnej perspektywy. Jest to opowieść nie tylko o rasizmie, tolerancji i wewnętrznej przemianie, ale również o odkrywaniu swojej tożsamości, odwadze i godności. Ponieważ „potrzeba odwagi, by zmieniać ludzkie serca”.

Włączony do programu festiwalu Millennium Docs Against Gravity w 2017 roku dokument „Nie jestem Twoim Murzynem” (2016) w reżyserii Raoula Pecka jest historią rasizmu w USA opowiedzianą poprzez morderstwa trzech najważniejszych aktywistów czarnoskórej mniejszości: Martina Luthera Kinga, Malcolma X i Medgara Eversa. Narracja prowadzona jest z perspektywy Jamesa Baldwina, a bazą dla filmu poruszającego kwestie rasizmu i istoty człowieczeństwa stało się nieukończone przez Baldwina świadectwo na temat tych trzech morderstw. Ten ponadczasowy film nie tylko obrazuje rzeczywistość ciężkich lat 60., ale również ukazuje przejawy skrajnego rasizmu i amerykańskiej („białej”) megalomanii w roku 2015. Dzisiaj można by do niego dodać absurdalny incydent z 25 maja 2020 roku, gdy 4 policjantów zabiło w miejscu publicznym George’a Floyda za rzekome użycie sfałszowanego banknotu 20-dolarowego.

W 1963 roku Martin Luther King wygłosił przemówienie, które przeszło do historii. Nakreślił w nim m.in. historię czarnych obywateli i różnice wynikające z istniejących uprzedzeń i segregacji rasowej. Przez całą swoją działalność w trudnych latach 60., wykazywał się optymizmem, wierzył, że da się tę niesprawiedliwą rzeczywistość zmienić, bo miał sen, że pewnego dnia czwórka jego dzieci nie będzie osądzana za kolor skóry, a za ich czyny i charakter. I jak to powiedział jego syn, Martin Luther King III na pogrzebie George’a Floyda – „mój tato byłby bardzo rozczarowany”.

Natalia Sobkowiak

piątek, 29 maja 2020

Pierwsza edycja Long Story Short Film Festival już za nami!


24 maja 2020 roku zakończyła się I edycja Long Story Short Film Festival - pierwszego w historii Dolnego Śląska festiwalu filmowego poświęconego krótkim metrażom przeprowadzonego w pełni online. Ręcznie robione statuetki Salamandry zostały rozdane. Festiwalowe filmy zostały wyświetlone ponad 21,5 tysięca razy. Fantastyczny wynik świadczy o potrzebie większej dostępności polskich krótkich metraży, dlatego organizatorzy zapowiedzieli już kolejną edycję wydarzenia.

W konkursie brało udział 76 tytułów, w tym 26 animacji, 19 dokumentów i 31 fabuł. Nagrodę główną w kategorii FABUŁA, czyli statuetkę Salamandry oraz czek na 3 tys. zł otrzymał film „Graindelavoix: Ogień Św. Antoniego” w reżyserii Sebastiana Pańczyka. Impresja na temat choroby zwanej Ogniem Św. Antoniego wywołanej przez spożycie sporyszu - halucynogennego grzyba pasożytującego na zbożu. Film skupia się na halucynacjach, które są pierwszą fazą zatrucia. Halucynacjach jako bardzo cennego, wychodzącego poza granice doświadczenia oraz rozumu, sposobu poznania. Film sam w sobie jest bardzo poetycki, tajemniczy, ale w gruncie rzeczy przepiękny. Jest tu obecna swego rodzaju anarchia, nieprzewidywalność, chaos. „To jedna z bardziej eksperymentalnych fabuł, które pojawiły się w konkursie” – powiedziała członkini jury Agnieszka Wolny-Hamkało w wywiadzie dla tuwroclaw.pl. Ten film idealnie pokazuje, że kinematografia składa się przede wszystkim z obrazów i wyobraźni, a ta jest nieskończona i niewyczerpana. I choć twórcy mieli jasną myśl do przekazania to pozostawili w umysłach oglądających miejsce na własną interpretację.

Animacja „Rok” w reżyserii Małgorzaty Bosek-Serafińskiej stała się najbardziej docenionym tytułem w całym konkursie i jednocześnie „gwiazdą galowego wieczoru”. Ten zaledwie jedenastominutowy film animowany nie tylko zdobył nagrodę główną w kategorii ANIMACJA, ale również nagrodę przyznaną przez dziennikarzy. „Rok” jest poświęcony pamięci Marka Serafińskiego, reżysera i producenta animacji (prywatnie męża reżyserki). „Opowieść rozpięta w granicach sześciu lat życia pewnego palacza i pewnej zbieraczki. Historia podróży przez Zakopane, Rygę, Tbilisi, sprawozdanie z operacji kolana i chemioterapii w szpitalu Banacha. Rzecz opowiedziana przy pomocy pudełek po papierosach, biletów tramwajowych, etykiet z szamponów, papierków od herbat, kremów, nalepek z owoców. Jednocześnie intymna i subwersywna, uniwersalna, dramatyczna, zabawna. W warstwie plastycznej nawiązuje do mail artu i kolażu. Redefiniuje pojęcie animacji. Umiejętnie używa skrótu i metafory” – uzasadniała werdykt Agnieszka Wolny-Hamkało. W filmie pokazany jest rok po roku wypełniony paczkami papierosów (głównie marki Marlboro, potem Camel) i wieloma nalepkami wszelkiego rodzaju. Ale z każdym rokiem tempo przedstawiania zawartości obklejonej makulatury przyspiesza. W pewnym momencie osiąga taką szybkość, że trudno nadążać za pojawiającymi się treściami. Czas i prezentacja „kolaży” staje w miejscu jedynie w ważnych momentach: Euro 2012, wyjazd do innego miasta, operacja, chemioterapia. Czyżby to była metafora życia? Nic dziwnego, że „Rok” był nagradzany na wielu festiwalach zanim trafił na Long Story Short.

Nagrodę główną w kategorii DOKUMENT otrzymał również nagradzany już na festiwalach film „I znów będziemy szczęśliwi” w reżyserii Krzysztofa Wołżańskiego. Z początku wydaje się, że to tradycyjny dokument, ale ciągłe zwroty akcji sprawiają, że widz ma wrażenie oglądania krótkometrażowego kina sensacyjnego. Oś tego filmu opiera się na zakończonej śmiercią chorobie matki. Jest to niezwykle intymna opowieść o rodzeństwu, które po odejściu matki trzyma się razem na dobre i na złe, jednak w tle rozgrywa się konflikt z konfrontacyjnie nastawionym ojcem. Za co został nagrodzony film? „Za przypomnienie nam, że istnieją inne, być może gorsze, rodzaje śmierci niż śmierć fizyczna: śmierć bliskości, zaufania czy szacunku. Dzięki Waszemu filmowi łatwiej jest nam zrozumieć frazę, że »wraz ze zniknięciem jednej osoby zawalił się cały świat«. Ponieważ śmierć to nie znikający punkt tylko rozpad systemu powiązań” – mówiła członkini konkursowego jury Jagoda Szelc.

Moim osobistym ulubieńcem festiwalu był film fabularny „To, co zostaje” w reż. Alana Ruczyńskiego i Elizy Godlewskiej opowiadający historię kochającego się małżeństwa Marianny i Jana. Są młodzi, beztroscy, żyją na wsi. Wprawdzie ich związek nie jest idealny, ale kochają się. Pewnego dnia mężczyzna wychodzi na spacer, z którego nie wraca. W trakcie poszukiwań Marianna znajduje męża martwego na środku pola. Dobijają ją wyrzuty sumienia, nie potrafi sobie z tym poradzić, potrzebuje czasu, dlatego zamyka się w swoim domu z martwym ukochanym. Film, który kończy się przepiękną i poetycką metaforą. Marianna jadąc samochodem dostrzega samotnego jelenia, który symbolizuje duszę, świat nadprzyrodzony i jest pośrednikiem pomiędzy wymiarami kosmosu. I tego potrzebowała na koniec tej historii – wybaczenia.

Po takim sukcesie festiwalu ucieszył mnie fakt, że już teraz zapowiedziano drugą edycję konkursu. Szkoda, że trzeba czekać do wiosny 2021, ale myślę, że zdecydowanie warto…

Natalia Sobkowiak

piątek, 15 maja 2020

Long Story Short Film Festival 2020



Dolnośląskie Centrum Filmowe (DCF) organizuje pierwszy samodzielny festiwal filmowy w swojej historii. Pierwsza edycja odbędzie się on-line za pośrednictwem fanpage’u kina DCF oraz strony festiwalowej www.shortfestival.pl, i potrwa 8 dni (17-24 maja). Cały konkurs poświęcony będzie krótkim metrażom podzielonym na trzy kategorie: fabuła, animacja oraz dokument. Każdy znajdzie podczas festiwalu coś dla siebie, a nagrodą w tej rywalizacji będzie czek na 3 tys. zł, a także statuetka Salamandry, zarówno nawiązująca do flagowych kolorów Dolnego Śląska, jak i symbolizująca sprawiedliwość i odwagę.

Jest to pierwszy w historii Wrocławia i kina DCF festiwal filmowy przeprowadzony w pełni online. W jego ramach przedstawionych zostanie kilkadziesiąt filmów krótkometrażowych polskich twórców filmowych. Do 5 maja swoje prace mogli nadsyłać twórcy niezależni, a także studenci i absolwenci szkół filmowych.

Do konkursu zgłoszono aż 177 filmów krótkometrażowych z całej Polski, z czego ponad 100 pozycji to filmy o charakterze fabularnym. 10 maja zakończył się etap selekcji i został opublikowany szczegółowy program wydarzenia.
Pierwsza edycja festiwalu została podzielona na dwie sekcje: Konkurs i Panoramę. Ta pierwsza będzie obejmować pokazy filmów wyselekcjonowanych z nadesłanych aplikacji, natomiast w ramach Panoramy zostaną zaprezentowane produkcje krótkometrażowe znanych twórców, np. twórcy „Bożego Ciała” i „Sali samobójców: Hejter” Jana Komasy. Dni festiwalu będą rozpoczynać się o godz. 13.00 sekcją konkursową animacji, następnie o 15.00 będą rozpoczynać się bloki dokumentalne, a o 18.00 fabularne. Dzień festiwalowy o godz. 21.00 będą kończyć pokazy z sekcji Panorama.

Pomysł takiego festiwalu i takiej formy powstał w odpowiedzi na zaistniałą sytuację epidemiczną i przełożenie 17. edycji festiwalu filmów dokumentalnych Millennium Docs Against Gravity. Pragnąc nieść rozrywkę mieszkańcom Dolnego Śląska DCF stworzył Long Story Short Film Festiwal.

Chcąc inspirować, motywować i nagradzać zarówno młode talenty, jak i doświadczonych twórców, festiwal będzie prezentował filmy krótkometrażowe w formule szeroko dostępnej. To wyjątkowa okazja dla niezależnych filmowców, by ich praca została zobaczona oraz oceniona przez szerokie grono odbiorców. Filmy konkursowe będą dostępne dla widzów festiwalu przez cały okres trwania wydarzenia od momentu ich festiwalowej premiery. Inaczej niż filmy Panoramy – te będą dostępne jedynie w czasie przewidzianym w programie na ich projekcję.

Filmy krótkometrażowe są o tyle ciekawą formą przekazu, że w niewielkim czasie trzeba zawrzeć przesłanie, które na długo pozostanie w pamięci oglądających. Takim dziełem jest np.: „Katedra” z 2002 roku, która będzie emitowana podczas festiwalu w sekcji panoramicznej w czwartek (21 maja). Opowiada ona historię wędrowca zwiedzającego ogromną konstrukcję. Oglądając ten siedmiominutowy film towarzyszymy pielgrzymowi podczas przemierzania długich korytarzy i oglądania szczegółów ścian. Ale to miejsce trzyma w sobie tajemnicę i ukryty przekaz, który poznamy w momencie, gdy wzejdzie słońce.

Sama nazwa festiwalu jest złożona z angielskiego idiomu „long story short”, którego używa się w momencie, gdy chce się przekazać sedno zamiast długiej opowieści. Tym samym nazwa nawiązuje do istoty konkursu. Filmy krótkometrażowe powinny w skondensowany sposób przedstawiać pełnowymiarową historię i umieć w niedługim czasie w pełni zaangażować widzów.

Natalia Sobkowiak

Fot. materiały prasowe